چیرگی «هوخشتره» بر فرمانروایی آشور
 مادها
یکی از اقوام آریایی هستند که در تاریخ ایرانزمین نخستین دولت آریایی
نژاد را ایجاد کردند. ایرانشناسان بر این باورند که دیااکو نخستین پادشاه
ماد نخست مادها را در انجمنی گردهم آورد تا بتواند در برابر تاخت و تازهای
دولت آشور که در میاندورود فرمانروایی داشتند ایستادگی کند. وی هگمتانه-که
شاید نام خود را به مناسبت این گردهمایی گرفته باشد- را به پایتختی خود
برگزید. به گفتهی هردوت پس از دیااکو پسرش فَرَوَرتیش به تخت نشست. وی
پارسها را نیز با خود همراه کرد و سپس به سرزمین آشور تاخت. سپاه ماد که
به خوبی در خاک آشور پیش میرفت ناگهان از پشت مورد هجوم سکاها-یکی دیگر از
اقوام آریایی که سرانجام در فلات ایران ساکن شدند- قرار گرفتند و فرورتیش
شاه ماد کشته شد. برخی بر این باورند که حمله سکاها به اشارهی آشوربانیپال
شاه آشور که به تازگی با سکاها پیوند زناشویی برقرار کرده بود صورت گرفته
است.پس از کشته شدن شاه ماد پسرش هُوَخشَترَه(625-585پیش از میلاد) به تخت نشست. وی از خود شایستگی بسیاری نشان داد و توانست اوضاع آشفتهی مادها را که با کشته شدن پدرش و تاخت و تاز سکاها ناآرام شده بود سر و سامان دهد. او سرکردگان سکاها را به یک میهمانی دعوت کرد و با زیرکی آنها را مست کرد و سرانجام از دم تیغ گزراند و بدین گونه از شر سکاها نجات یافت. وی به خوبی دریافته بود که با سپاه چریکی نمیتوان به جنگ با سپاهیان ورزیده و جنگ آزمودهی آشور رفت؛ بنابراین ابتدا سپاهی یکپارچه و همیشگی از سواره نظام وپیاده نظام ایجاد کرد. همچنین وی پس از چندی با «نبوپولسر» پادشاه بابل سازش کرد و پیمان دوستی بست. حتا دختر خود را به همسری «نبوکدنصر»-پسر نبوپلسر پادشاه بابل- در آورد تا این پیمان از استواری بیشتری برخوردار باشد. پس از آن هُوَخشَترَه به آشور حمله کرد. در سال 614 پیش از میلاد سپاهیان آشور از او شکست خوردند و شهر آشور به دست پادشاه ماد افتاد. بزرگان آشور کشته شدند و ثروت و گنجینههای بسیاری که آشوریان به دنبال چند سده چپاول اقوام آسیای باختری گردآورده بودند به دست مادها افتاد. پادشاه بابل که با نیروهای جنگی خود برای کمک کردن به ایرانیها رهسپار میدان جنگ شده بود به میدان رزم دیر رسید. بنابراین افزون بر دیدار با هُوَخشَترَه؛ با همراهی وی به نینوا پلیتخت کهن آشوریان هجوم بردند. سرانجام این شهر به دست سپاهیان مادی و بابلی گشوده و به روز 19 آذر با خاک یکسان شد. همچنین «سینشاریشکون» پادشاه آشور خود را در میان شعلههای آتش انداخت و جان سپرد. ویرانی نینوا به درجهای بود که از آن در تاریخ به جز نام چیزی نماند. شهری که آن همه رخدادهای شگفت را به خود دیده بود به یکباره ویران گشت. نابودی آشور برای تمامی مردمان آسیای باختری و ساکنان میاندرود شور شوق وافری را ایجاد کرد تا آنجا که این پیروزی در گلنبشتهها و حتا نوشتارهای قوم یهود در تورات بازتاب داشت و از هُوَخشَترَه این شاه نامور ایرانی به نیکی یاد شد. این خوشحالی خود گویای بلایای زیادی است که آشوریان بر سر مردمان آن روزگار میآوردند. آنها به هنگام پیروزی در برابر دشمنانشان سرزمینشان را با خاک یکسان میکردند و مردمانشان را به اسارت و بردگی میگرفتند. حتا خدایان آن سرزمین را به پایتخت خود منتقل میکردند و پادشاهان آن دیار را با خواری هرچه بیشتر میکشتند. بنابراین با این پیروزی فرمانروایی آشور که سالیان دراز بر مردمان زیر دست خود با زور و ستم فراوان فرمانروایی کرده بودند برای همیشه به دفتر پارینهی تاریخ ایران پیوستند. هُوَخشَترَه نیز پس از این پیروزی درخشان، افزون بر سرزمینهای خاوری ایرانزمین فرمانروایی اورارتو-فرمانروایی آریایی نژاد در آذربایجان و ارمنستان امروزی- و بخشهایی از ترکیه امروزی تا رود هالیس-قزل ایرماق امروزی- را به سرزمینهای زیر فرمانروایی خودش افزودو افزون برایجاد یک فرمانروایی بزرگ، ایران را به عنوان یک ابر قدرت جهانی آن روزگار نامور ساخت. یاری نامه: پیرنیا، حسن، ایران باستان، ج1، چاپ چهارم، تهران، دنیای کتاب، ۱۳۶۹. پیگولوسکایا، نینا و دیگران، تاریخ ایران، تهران، انتشارات پیام، ۱۳۶۳. دیاکونوف، ایگور میخائیلوویچ، تاریخ ماد، برگردان کریم کشاورز ، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۸۶. رمن، گیریشمن. ایران از آغاز تا اسلام، برگردان محمد معین، انتشارات علمی فرهنگی. تهران،بیتا. زرینکوب، عبدالحسین، تاریخ مردم ایران. ج. ۱، ایران قبل از اسلام. تهران: انتشارات امیرکبیر، ۱۳۹۰. علیف، اقرار، پادشاهی ماد، برگردان کامبیز میربها ، تهران، انتشارات ققنوس، ۱۳۸۸. هوار، کلمان، ایران و تمدن ایرانی ، برگردان حسن انوشه، تهران،انتشارات امیرکبیر، ۱۳۶۳. |
+ نوشته شده در چهارشنبه بیستم آذر ۱۳۹۲ ساعت توسط علی
|
